عباس قديانى
308
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
ايران كه به سلطنت سلسلهاى پايان داده و سلسلهء ديگرى را بهجاى آن مستقر نمود . وى پسر سوم حاج هاشم واحد العين ، كدخداباشى محلات حيدرى خانهء شيراز بود ، و پدر حاج هاشم حاج محمود است . حاج ابراهيم خان اولين صدراعظم سلسلهء قاجار است كه به آقا محمد خان و فتحعليشاه هردو خدمت كرده است و در عهد اين دو پادشاه قاجار مقام صدارت داشته . مردى مآلانديش بوده و فتوحات آقا محمد خان و موفقيتهاى او مرهون تدابير سياسى ماهرانه وى مىباشد . حاجب الدوله لقب مشهور حاجى على خان مقدم مراغهاى . متوفى 1285 ه . ق . ، از امرا و رجال عهد ناصرى . وى در آغاز سلطنت ناصر الدين شاه منصب فراشباشيگرى داشت ، و بهسبب دخالت و مباشرتى كه در امر عزل و قتل ميرزا تقى خان اميركبير داشت ، ناصر الدينشاه او را لقب حاجب الدوله داد و پس از آن نيز همواره مورد توجه و التفات شاه و مادرش مهد عليا بود . چند سال بعد لقب ضياء الملك يافت ، و حكومت خوزستان به دو تفويض گشت . حاجب بزرگ بارسالار ، سالاربار . چنان كه از اسم او مشهود است بزرگترين حجاب شاهى يا اميرى است و در زمان سلطان محمود و مسعود ابن محمود غزنوى حاجب بزرگ آلتونتاش و على قريب بلكاتكين بودند . حاجب سالار رياست دربار سامانى با شخصى به نام حاجب سالار بود كه بر جميع امور داخلى دربار رسيدگى مىكرد . حاج على رزمآرا : - رزمآرا حاج مهديقلى هدايت حاج مهديقلى هدايت مخبر السلطنه ، معروف به خان خانان ، پسر سوم عليقلى خان مخبر الدوله و نوهء رضا قلى خان ( ملقب به امير الشعرا و متخلص به هدايت و معروف به للهباشى ) بود كه در هفتم شعبان 1280 ه . ق . در تهران متولد شد . وى در 14 سالگى به همراه برادر بزرگش مرتضى قلى خان صنيع الدوله به اروپا رفت و در برلن مشغول تحصيل شد . بعد از دو سال به ايران بازگشت و در تلگرافخانه كه در اختيار پدرش بود به خدمت مشغول شد . در سال 1311 ه . ق . به منصب پيشخدمتى خاص ناصر الدين شاه رسيد . در سال 1315 ه . ق . و بعد از مرگ پدرش ، به لقب مخبر السلطنه ملقب گرديد و به رياست پستخانه منصوب شد . در سال 1316 ه . ق . نيز به رياست پستخانه ، گمرك و تلگرافخانه آذربايجان تعيين شد . در سال 1321 ه . ق . به همراه امين السلطان اتابك اعظم ، سفر دور و درازى به اروپا ، آمريكا ، چين ، ژاپن و هند نمود و در بازگشت در سال 1322 ه . ق . رئيس مدرسه نظامى تهران شد و از سال 1324 ه . ق . در تنظيم و تدوين قانون انتخابات مجلس و پيشرفت مشروطيت به فعاليت پرداخت . در سال 1325 ه . ق . در كابينه وزير افخم عهدهدار وزارت علوم شد و در كابينه كوتاه على اصغر خان اتابك نيز در اين سمت باقى ماند . در 1326 ه . ق . در كابينههاى ابو القاسم خان ، ناصر الملك و حسينقلى خان نظام السلطنه به وزارت عدليه انتخاب شد و در كابينه نظام السلطنه مدتى نيز وزير معارف بود . سپس والى آذربايجان شد . با به توپ